18° Az bulutlu
  • EURO 5.01
  • DOLAR 4.08

Ayıplı Satım Halinde Tüketicinin Hakları

Gündem - 8 Aralık 2017 19:06 A A

1. Yasal Düzenleme
4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, 07.11.2013 tarihli 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un yürürlüğe girmesi ile ilga olmuştur (yürürlükten kalkmıştır). Bu nedenle, 07.11.2013 tarihinden itibaren tüm tüketici ilişkilerine 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (kısaca “Tüketici Kanunu”) hükümleri uygulanacaktır. Bu kanunda hüküm yer almayan hallerde ise Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri uygulama alanı bulacaktır.
Bu kanunun 8 ila 12 maddeleri arasında satın alınan malın ayıplı çıkması hali, bu durumda tüketicinin haklarının ne olduğu ve bu haklarını hangi süre içinde kullanabileceği hususu düzenlenmiştir.

2. Ayıplı Mal Tanımı
Buna göre “ayıplı mal”, tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır. Örnek vermek gerekirse, bir cep telefonunun kamerasının çalışmaması, bir otomobilin motorunun motor değişimini gerektirecek şekilde arızalanması durumlarında malın ayıplı olduğundan söz edilebilir.
Ayrıca, ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan; satıcı tarafından bildirilen veya teknik düzenlemesinde tespit edilen niteliğe aykırı olan; muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan, tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı olarak kabul edilir.

3. Tüketicinin Seçimlik Haklarının Kullanılabilmesinin Koşulları
Ayıplı malın mevcut olduğu durumlarda Tüketici Kanunu uyarınca tüketicinin kullanabileceği birtakım haklar söz konusudur. Bu hakların kullanılabilmesi için temelde üç koşul olduğu söylenebilir:

a. Ayıplı bir mal olmalıdır: Malın tüketici açısından ayıplı olduğunun düşünülmesi tek başına yeterli değildir. Malın, kanunun tarif ettiği şekilde ayıplı olduğu hususu olası bir ihtilafta genellikle bilirkişiler tarafından tespit edilmektedir.
b. Bir tüketici işlemi söz konusu olmalıdır: Tüketici Kanunu’nda yer alan hakların kullanılabilmesi için, ilişkinin, ticari veya mesleki amaçla hareket eden bir kişi ile bu amaçla hareket etmeyen bir tüketici arasındaki işlemden doğması gerekir. Örneğin, ticari veya mesleki amaçla hareket etmeyen bir kişiden cep telefonu satın alınması durumunda bir tüketici işlemi söz konusu değildir. Böyle bir durumda satım konusu otomobilin ayıplı çıkması halinde kura olarak Tüketici Kanunu hükümleri değil, Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.
c. Zamanaşımı süresi geçmemiş olmalıdır: Tüketici Kanunu, tüketiciye tanıdığı hakların kullanılabilmesi için satın alınma tarihinden itibaren 2 yıllık süre öngörmüştür. Satın alma tarihinden itibaren 2 yıl içinde ayıp iddiasını ileri sürmeyen tüketici artık ayıptan doğan haklarını ileri süremeyecektir.

4. Seçimlik Haklar
Yukarıda sayılan koşulların tümü mevcutsa tüketici, kanunun tanıdığı şu 4 seçimlik haktan birini kullanabilir:
(1) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme: Satın alınan mal geri verilerek bunun karşılığında ödenmiş olan bedelin iade edilmesi talep edilebilir.
(2) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme: Mal ayıplı olmakla birlikte, tüketici malı bu şekilde kullanmaya devam etmeyi tercih ederse, malın ayıbı oranında satış bedelinin bir kısmının iade edilmesi istenebilir.
(3) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme: Ayıplı malın ücretsiz bir şekilde onarılması tüketici tarafından istenebilir. Bu hakkı kullanmanın sınırı, onarımın aşırı bir masraf gerektirmesidir. Örneğin, malın onarılması neredeyse malın bedeli kadar bir masraf gerektiriyorsa bu hak kullanılamaz.
(4) İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme: Satın alınan malın aynısı mevcutsa tüketici, ayıplı olan malı iade edip, bu ayıplı malın aynısının ayıpsızını herhangi bir ek bedel ödemek zorunda olmaksızın talep edebilir.
Tüketici, bu haklardan istediğini kullanmakta serbesttir. Fakat hukuki nitelikleri gereği bu haklardan biri kullanıldığında, artık kural olarak diğer seçimlik haklar kullanılamaz. Örneğin, ayıplı malın ücretsiz olarak onarılması yönünde (3) numaralı hakkını kullanan tüketici, bu aşamadan sonra vazgeçip diğer haklarını kullanamaz (Bunun istisnası, ayıplı malın ücretsiz onarılmasından sonra garanti süresi içinde tekrar arızalanmasıdır. Bu durumda artık diğer seçimlik haklar da kullanılabilir).
Bu haklar satıcıya yöneltilebileceği gibi, (3) ve (4) numaralı haklar satıcı ile birlikte ithalatçı ve/veya üreticiye karşı da yöneltilebilir, yani bu kişilerden de bu hakların yerine getirilmesi talep edilebilir.
Satıcı (veya ithalatçı ya da üretici) tüketiciyi bu haklardan birini kullanmaya zorlayamaz.

5. Garanti Belgesi Hususu
Tüketicinin bu haklarını kullanabilmesi için satıcı tarafından garanti belgesinin verilmiş olması şart değildir. Kanunen hangi malların garantili olarak satılması gerektiği ve minimum ne kadar süreyle garantili olmaları gerektiği belirlenmiştir. Satıcı tarafından garanti belgesi verilse de verilmese de tüketiciye satılan mal kural olarak garantilidir. Tüketici tarafından malın ne zaman satın alındığının ispat edilmesi yeterlidir.
Örneğin bir otomobilin garanti süresi kanunen en az 2 yıldır. Bu süre malın teslim edildiği tarihte başlar (Bu tarihin ispatında en kolay yol genellikle satış faturasının ibraz edilmesidir).
Satıcı tarafından tüketiciye garanti belgesi verilmemiş olsa dahi, malın ayıplı çıkması halinde 2 yıllık zamanaşımı süresi içinde 4 seçimlik haktan biri tüketici tarafından kullanılabilir. Garanti belgesi vermek, tüketicinin haklarının ne olduğunu bilebilmesi amacıyla satıcıya ve üreticiye (veya ithalatçıya) yüklenmiş bir sorumluluktur. Ayıp nedeniyle haklarını kullanan tüketici, garanti belgesini ibraz etmeye zorlanamaz.
Sattığı mal kanunen garanti belgesi ile satılması zorunlu mallardan olmasına rağmen garanti belgesini usulüne uygun şekilde tüketiciye vermeyen satıcı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından durumun tespit edilmesi halinde idari para cezası ile karşı karşıya kalacaktır.

6. Seçimlik Hakkın Yerine Getirilmemesi Halinde Başvurulacak Merci
Tüketicinin, malın ayıplı olması sebebiyle kendisine kanun tarafından tanınmış haklardan birinin yerine getirilmesini satıcıdan (veya ithalatçı ya da üreticiden) talep etmesine rağmen, bu hakkın gereğinin yerine getirilmemesi halinde başvurulabilecek yollar da Tüketici Kanunu’nda sayılmıştır.
Buna göre, başvurulacak merci ayıplı malın değerine göre belirlenecektir. 2017 yılı ve büyükşehir belediyesi olan iller için parasal sınırlar ve bu sınırlara göre başvurulması gereken görevli merciler aşağıdaki gibidir:
– Değeri 2400-TL’nin altında olan ayıplı mallarla ilgili uyuşmazlıklarda İlçe Tüketici Hakem Heyeti,
– Değer, 2401-TL – 3610-TL arasında olan ayıplı mallarla ilgili uyuşmazlıklarda İl Tüketici Hakem Heyeti,
– 3611-TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise Tüketici Mahkemeleri görevlidir.
Söz konusu parasal sınırlar 2017 yılı için belirlenmiş değerler olup, 2018 yılı için değişmesi muhtemeldir.
Bu sınırlara dikkat edilmeksizin yapılacak yanlış başvurularda, başvuru yapılan merci başvuruyu dilekçe üzerinden reddedecektir. Bu nedenle, bu sınırlara riayet edilmesi gerek zaman gerekse de para kaybı yaşanmaması açısından önem arz eder.
Av. Burak Hamza ER

*Yazıda yer alan içerik genel bilgi niteliğinde olup, tartışmalı hususlarda yargı uygulamasına ve bilimsel görüşlere yer verilmemiştir. Olası bir uyuşmazlık haline bir avukattan profesyonel yardım alınması her koşulda önerilir.

Gündem - 19:06 A A
BENZER HABERLER

YORUM BIRAK

YORUMLAR

Hiç yorum yapılmamış.

POPÜLER HABERLER

  • 01
    Bahçeşehir’de banka soygunu! Gözyaşlarına boğuldu
    Bahçeşehir’de bir bankanın şubesi silahlı kişi tarafından soyuldu. Yaklaşık 100 bin lira çalan soyguncu kaçtı. Bahçeşehir 2. Kısım Avni Akyol Bulvarı üzerindeki bir banka  şubesine saat 10.30 sıralarında gelen silahlı bir kişi, güvenlik görevlisini etkisiz hale getirdikten sonra 100 bin lirayı aldı. Olay sonrası banka çalışanları, büyük bir şok yaşadı. Bir çalışanın gözyaşlarına hakim olamadığı görüldü. Soyguncu kaçarken ihbar üzerine banka şubesine çok sayıda polis ekibi sevk edildi. Olay yeri inceleme [...]
  • 02
    Tüketen Okullardan Üreten Okullara
    Öğrencilerin zekâ ve el becerilerini yani ince motor kaslarını geliştirmek amacıyla ahşap, kâğıt ve mekatronik üzerine özel çalışmalar yürüten, AR-GE atölyesi ile öne çıkan okullar; bir yandan akademik çalışmalar yaparken, diğer yandan da teknoloji ile kendin yap kültürünü bir araya getirmeye başladılar. Bununla birlikte, dünyada her geçen gün daha çok kabul gören, bireyin özgürce üretimini […] Öğrencilerin zekâ ve el becerilerini yani ince motor kaslarını geliştirmek amacıyla ahşap, kâğıt ve mekatronik üzerine özel çalışmalar yürüten, AR-GE atölyesi ile öne çıkan okullar; bir yandan akademik çalışmalar yaparken, diğer yandan da teknoloji ile kendin yap kültürünü bir araya getirmeye başladılar. Bununla birlikte, dünyada her geçen gün daha çok kabul gören, bireyin özgürce üretimini [...]
  • 03
    Beslenmemizde Kış Saati
    Kış ayları daha az fiziksel aktivite, stres, soğuk algınlıkları, daha ağır yemekler ve daha az miktarda su ihtiyacıyla mı geldi? O zaman dikkat, vücudumuzu kış saatine ayarlayalım. Mevsiminde, yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı içerisinde ihtiyacımız kadar besin ve sıvı tüketerek kış mevsimini harika geçirmek bizim elimizde. SU MOLASI Vücut fonksiyonların düzenli çalışması, bağışıklık sisteminin güçlenmesi, […] Kış ayları daha az fiziksel aktivite, stres, soğuk algınlıkları, daha ağır yemekler ve daha az miktarda su ihtiyacıyla mı geldi? O zaman dikkat, vücudumuzu kış saatine ayarlayalım. Mevsiminde, yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı içerisinde ihtiyacımız kadar besin ve sıvı tüketerek kış mevsimini harika geçirmek bizim elimizde. SU MOLASI Vücut fonksiyonların düzenli çalışması, bağışıklık sisteminin güçlenmesi, [...]
  • 04
    Bizimkisi Bir Yol Hikayesi
    YAHYA KEMAL BEYATLI Şiirle başlamak hem de İstanbul’ u anlatan en güzel şiirlerden biri ile başlamak istedim. Çünkü tam da bizi anlatıyor ‘’sade bir semtini sevmek’’ bile derken Büyük Şair. O semt de bizim için ‘’ISPARTAKULE’’ den başka bir semt de değil doğal olarak. Hepimizin bir geliş hikâyesi var bu semte. 8 Ocak 2010. İstanbul’ […] YAHYA KEMAL BEYATLI Şiirle başlamak hem de İstanbul’ u anlatan en güzel şiirlerden biri ile başlamak istedim. Çünkü tam da bizi anlatıyor ‘’sade bir semtini sevmek’’ bile derken Büyük Şair. O semt de bizim için ‘’ISPARTAKULE’’ den başka bir semt de değil doğal olarak. Hepimizin bir geliş hikâyesi var bu semte. 8 Ocak 2010. İstanbul’ [...]
  • 05
    MAVİ TAŞ
    Şantiyedeki ofisinden bir an dışarıdan gelen sese doğru yöneldi gözleri. Bir hafriyat kamyonu, peyzaj süslemesi için kullanılmak üzere, bir araba taş indiriyordu. Artık projenin sonlarına doğruydu ve dış peyzaj düzenlemesinde yeşillikler arasına, 3-5 cm büyüklüğünde nerdeyse tamamı aynı boyutta olan ve öbek öbek yerleştirilecek olan taşlardı bunlar. Çıkan ses de, kamyonun kasasını kaldırması ile bir […] Şantiyedeki ofisinden bir an dışarıdan gelen sese doğru yöneldi gözleri. Bir hafriyat kamyonu, peyzaj süslemesi için kullanılmak üzere, bir araba taş indiriyordu. Artık projenin sonlarına doğruydu ve dış peyzaj düzenlemesinde yeşillikler arasına, 3-5 cm büyüklüğünde nerdeyse tamamı aynı boyutta olan ve öbek öbek yerleştirilecek olan taşlardı bunlar. Çıkan ses de, kamyonun kasasını kaldırması ile bir [...]
ZİYARETÇİ DEFTERİ

Düşüncelerinizi bizimle paylaşmanızdan mutluluk duyarız...

E-BÜLTEN ABONELİĞİ

Bültenimize kayıt olarak son gelişmelerden anında haberdar olabilirsiniz.